ដែនកំណត់ និងហានិភ័យ៖ យល់ឱ្យត្រូវ

ហានិភ័យជាពាក្យដែលមនុស្សប្រើជាអារម្មណ៍ ប៉ុន្តែវាអាចក្លាយជាលេខបាន។ ទំព័រនេះប្រើលេខដែលខ្ញុំឧបមា ដើម្បីបង្ហាញថា ឱកាសតូចៗ ឬធំៗ មើលទៅដូចម្តេចនៅពេលអ្នកធ្វើវាច្រើនដង។ ខ្ញុំរាប់តែថា អ្វីដែលអ្នកចង់បានមានឱកាសកើតឡើងប៉ុនណា។

ឱកាសតូចមួយ ដែលធ្វើច្រើនដង

សូមឧបមាថា ឱកាសនៃលទ្ធផលមួយក្នុងការចាប់ម្តងគឺ p។ ឱកាសដែលវាមិនកើតឡើងក្នុងការចាប់ម្តងគឺ 1 − p។ បើចាប់ n ដង ឱកាសដែលវាមិនកើតឡើងសោះគឺ (1 − p) គុណខ្លួនឯង n ដង ហើយឱកាសដែលវាកើតឡើងយ៉ាងតិចម្តងគឺ 1 ដក លេខនោះ។

សូមឧបមាឆ្នោតលេខ 2 ខ្ទង់ ដែលលេខមួយមានឱកាស 1% (p = 0.01)។ ក្នុង 100 ដង ឱកាសគ្មានអ្វីសោះគឺ 0.99 គុណខ្លួនឯង 100 ដង ស្មើប្រហែល 36.6% ហើយឱកាសយ៉ាងតិចម្តងគឺប្រហែល 63.4%។ សូមកត់សម្គាល់ថា 100 ដងមិនធ្វើឱ្យឱកាសស្មើ 100% ទេ។ ជាមួយ 1% ក្នុងមួយដង មិនមែន 1% × 100 ស្មើ 100% ទេ ព្រោះការបូកឱកាសបែបនេះប្រើបានតែនៅពេលលទ្ធផលមិនអាចកើតព្រមគ្នា។

ចំនួនដងដែលត្រូវការ ដើម្បីឱ្យឱកាសយ៉ាងតិចម្តងឈានដល់ 50% គឺប្រហែល 69 ដង សម្រាប់ p = 1% (ព្រោះ 0.99 គុណខ្លួនឯង 69 ដងបាន 0.5 ប្រហែល)។ សម្រាប់ p = 0.1% ត្រូវការប្រហែល 693 ដង។

ឱកាសតូចខ្លាំង

ឥឡូវសូមមើលឆ្នោត 6 ពី 49 ដែល p = 1 ÷ 13,983,816។ បើអ្នកចាប់ 1,000 ដង ឱកាសយ៉ាងតិចម្តងគឺប្រហែល 1,000 ÷ 13,983,816 ស្មើប្រហែល 0.007% ឬប្រហែល 1 ក្នុង 14,000។ ដើម្បីឱ្យឱកាសឈានដល់ 50% ត្រូវការប្រហែល 0.693 × 13,983,816 ស្មើប្រហែល 9.7 លានដង។ បើចាប់មួយដងក្នុងមួយថ្ងៃ នោះជាង 26,000 ឆ្នាំ។ លេខនេះមិនប្រាប់ថា ត្រូវធ្វើអ្វីទេ វាប្រាប់ថា ឱកាសនេះមិនខុសពី «មិនអាចកើតឡើង» ក្នុងជីវិតមនុស្សមួយ។

ដែនកំណត់ដូចលេខមួយ

ក្នុងការគិតអំពីហានិភ័យ សូមបែងចែកពីរអ្វីផ្សេងគ្នា៖ ឱកាស និងការសម្រេចចិត្ត។ ឱកាសជាលេខដែលអ្នកមិនអាចប្តូរបាន។ ការសម្រេចចិត្តជាអ្វីដែលអ្នកប្តូរបាន។ ដែនកំណត់ គឺជាលេខមួយដែលអ្នកសរសេរជាមុន ពេលអ្នកស្ងប់ ឧទាហរណ៍ ចំនួនដងអតិបរមា ចំនួនលុយ ឬពេលវេលា។ ក្បួនសាមញ្ញមួយគឺ៖ សរសេរ ដែនកំណត់ និងការឈប់ មុនចាប់ផ្តើម ហើយមិនប្តូរវាពេលកំពុងលេង។

ហេតុអ្វីបានជាមុន? ព្រោះពេលកំពុងកើតរឿង អារម្មណ៍ឡើងខ្ពស់ ហើយយើងតែងគិតថា «លើកក្រោយនឹងត្រូវ»។ ពីទំព័រទី 6 អ្នកដឹងថាមិនមានលើកក្រោយដែល «ត្រូវ» ដោយសារលើកមុនទេ។ ដូច្នេះដែនកំណត់ដែលអ្នកសរសេរពេលស្ងប់ មានតម្លៃជាងអារម្មណ៍ពេលកំពុងលេង។

លេខមួយសម្រាប់ទុកក្នុងចិត្ត

ជាមួយឱកាសតូច ការធ្វើច្រើនដងមិនធ្វើឱ្យលទ្ធផលប្រាកដទេ ហើយវាមិនធ្វើឱ្យឱកាសនៃលើកបន្ទាប់ប្តូរដែរ។ ឱកាសនៃលើកបន្ទាប់នៅតែ p ដដែល។ អ្វីដែលកើនឡើងគឺ ឱកាសរួមនៃចំនួនដងទាំងអស់ ហើយវាកើនឡើងយឺតជាងអ្វីដែលអារម្មណ៍ប្រាប់។ បើអ្នកដឹងលេខទាំងពីរនេះ គឺឱកាសក្នុងមួយដង និងឱកាសរួម អ្នកអាចសម្រេចចិត្តដោយដឹងខ្លួន។