ការចាប់ឆ្នោតឯករាជ្យ៖ ការចាប់ដែលគ្មានការចងចាំ
អ្នកនិពន្ធ: សុខ សំណាង
ពាក្យ «ឯករាជ្យ» ក្នុងប្រូបាប៊ីលីតេមានន័យថា លទ្ធផលមួយមិនប្តូរឱកាសនៃលទ្ធផលមួយទៀត។ ការចាប់ឆ្នោតថ្ងៃនេះ និងថ្ងៃស្អែកជាឯករាជ្យ ព្រោះម៉ាស៊ីនមិនចាំអ្វីពីថ្ងៃមុនទេ។ ប៉ុន្តែក្នុងការចាប់តែមួយដង គ្រាប់បាល់ទីមួយ និងទីពីរមិនឯករាជ្យទេ។ ទំព័រនេះបំបែកពីរករណីនេះឱ្យច្បាស់ ព្រោះមនុស្សច្រើនច្រឡំវា។ លេខទាំងអស់ជាទម្រង់ដែលខ្ញុំឧបមា។
ចន្លោះពីការចាប់មួយទៅមួយ
សូមឧបមាឆ្នោត 6 ពី 49 ដែលចាប់រាល់ថ្ងៃ។ លទ្ធផលម្សិលមិញមិនប្តូរឱកាសនៃថ្ងៃនេះទេ។ លេខនីមួយៗនៅតែមានឱកាស 6 ÷ 49 ស្មើប្រហែល 12.24% ទោះបីជាម្សិលមិញវាចេញក៏ដោយ។ មនុស្សច្រើនគិតថា លេខដែលចេញរួចហើយ «មិនចេញទៀតភ្លាម» ប៉ុន្តែការគណនាបង្ហាញថា ឱកាសរបស់វាមិនថយចុះទេ។ បើលេខមួយចេញម្សិលមិញ ឱកាសដែលវាចេញថ្ងៃនេះក៏ 12.24% ដដែល។
ចុះឱកាសដែលយ៉ាងតិចមួយលេខពីម្សិលមិញ ចេញម្តងទៀតថ្ងៃនេះ? ឱកាសដែលគ្មានលេខណាចេញម្តងទៀតសោះ គឺចំនួនបន្សំ 6 លេខពី 43 លេខដែលមិនចេញម្សិលមិញ ចែកនឹងបន្សំទាំងអស់ គឺ 6,096,454 ÷ 13,983,816 ស្មើប្រហែល 43.6%។ ដូច្នេះឱកាសដែលយ៉ាងតិចមួយលេខចេញម្តងទៀត គឺ 100% − 43.6% ស្មើប្រហែល 56.4%។ ពោលគឺច្រើនជាងពាក់កណ្តាលនៃពេល យ៉ាងតិចមួយលេខនៅតែចេញម្តងទៀត។ ការគិតថាលេខដែលចេញហើយ «មិនចេញទៀត» ជាកំហុស។
ក្នុងការចាប់តែមួយដង
ឥឡូវមើលក្នុងការចាប់តែមួយ។ គ្រាប់បាល់ដែលចាប់ហើយមិនត្រឡប់ចូលធុងវិញទេ ដូច្នេះគ្រាប់ទីពីរពឹងលើគ្រាប់ទីមួយ។ សូមកំណត់លេខ N មួយ។ ឱកាសដែលគ្រាប់ទីមួយជា N គឺ 1 ÷ 49។ បើគ្រាប់ទីមួយមិនមែន N នោះធុងនៅសល់ 48 គ្រាប់ ហើយ N នៅក្នុងនោះ ដូច្នេះឱកាសដែលគ្រាប់ទីពីរជា N គឺ 1 ÷ 48 ដែលធំជាង 1 ÷ 49។ បើគ្រាប់ទីមួយជា N នោះ N មិនអាចចេញម្តងទៀតទេ ឱកាសគឺ 0។
ដើម្បីពិនិត្យលេខទាំងនេះ សូមរួមករណីទាំងពីរ។ ករណីទីមួយ គ្រាប់ទីមួយមិនមែន N (ឱកាស 48 ÷ 49) ហើយគ្រាប់ទីពីរជា N (ឱកាស 1 ÷ 48) គុណគ្នាបាន 1 ÷ 49។ ករណីទីពីរ គ្រាប់ទីមួយជា N (ឱកាស 1 ÷ 49) ហើយគ្រាប់ទីពីរជា N មិនអាចទៅរួច (0) គុណគ្នាបាន 0។ បូកគ្នា 1 ÷ 49 + 0 ស្មើ 1 ÷ 49។ ដូច្នេះមុនដឹងអ្វីអំពីគ្រាប់ទីមួយ ឱកាសនៃគ្រាប់ទីពីរជា N នៅតែ 1 ÷ 49 ដូចដើម។ ការពឹងលើគ្នាកើតឡើងតែពេលអ្នកដឹងលទ្ធផលទីមួយប៉ុណ្ណោះ។
កង់ជាឧទាហរណ៍ស្អាតបំផុត
កង់រ៉ូឡែតជាឧទាហរណ៍ស្អាតបំផុតនៃការចាប់ដែលគ្មានការចងចាំ។ ទោះជាអ្នកឃើញ តារាង ការភ្នាល់ និងតុ Lightning ក៏ដោយ កង់ដែលនៅក្រោមនោះគឺកង់ដូចគ្នា ដែលមិនចាំវគ្គមុន។ ក្នុងកង់ 37 ក្រឡា គ្រាប់បាល់ធ្លាក់ទៅក្រឡាណាមួយក្នុង 37 ដោយឱកាស 1 ÷ 37 ជារៀងរាល់វគ្គ ហើយគ្រាប់បាល់ពីវគ្គមុនមិនចេញពីកង់ទេ។ ដូច្នេះវគ្គនីមួយៗជាឯករាជ្យទាំងស្រុង។
ច្បាប់ដែលត្រូវចាំ
ពេលអ្នកគិតអំពីឯករាជ្យ សូមសួរថា៖ តើមានអ្វីយកចេញពីសំណុំរវាងពីរលទ្ធផលឬអត់? បើគ្មានអ្វីយកចេញ ដូចជាកង់ ឬថ្ងៃថ្មីនៃឆ្នោត នោះឯករាជ្យ។ បើមានអ្វីយកចេញ ដូចជាបៀដែលចែករួច ឬគ្រាប់បាល់ដែលចាប់ហើយ នោះពឹងលើគ្នា ហើយអ្នកត្រូវយកវាចេញពីសំណុំមុនគណនា។